Dit artikel is geschreven door Annebeth Vis
Een gezin beginnen is een van de meest belangrijke momenten in het leven, maar als je in het buitenland woont, is het extra spannend. Of je nu net bent verhuisd of hier al langer zit: als je een kindje verwacht, komt er veel op je af. Dat is in ieder geval mijn ervaring. Hoe werkt het zorgsysteem? Waar moet je zijn voor controles? Wat zijn de verschillen tussen bevallen in Catalonië en Nederland of via de publieke of private zorg hier?
In deze uitgebreide gids lees je alles wat je moet weten over zwangerschap en bevalling in Barcelona. Van praktische tips tot opmerkelijke cultuurverschillen: ik help je graag op weg met je voorbereiding op dit avontuur.
Zwanger in Barcelona: publieke of private zorg?
Als je zwanger bent in Spanje, kun je kiezen tussen publieke gezondheidszorg of private zorg. Anders dan in sommige andere landen is een particuliere verzekering hier niet verplicht, maar in de praktijk hebben veel mensen wel zo’n verzekering. Als het gaat om zwangerschap en bevallen zijn er de nodige verschillen tussen het publieke en het private systeem en afhankelijk van jouw wensen, kies je misschien liever voor het ene dan het andere systeem. Beide systemen bieden overigens hoge kwaliteit zorg.
Publieke gezondheidszorg (Sistema Nacional de Salud)
Als je in Spanje woont en werkt, ben je automatisch verzekerd via het publieke zorgstelsel (SNS). Ook als je partner hier werkt of als je een uitkering hebt, heb je recht op deze zorg.
Je lokale gezondheidscentrum, het CAP (Centro de Atención Primaria), coördineert in eerste instantie je zwangerschapscontroles. Zodra je weet dat je zwanger bent, kun je terecht voor een afspraak met je huisarts, die je zal doorverwijzen, of je kunt ook direct vragen om een afspraak met de zogenoemde ‘comadrona’, de verloskundige, bij jouw CAP. Vanaf acht weken zwangerschap kan de comadrona het hartje horen kloppen.
Je verloskundige adviseert over wat je tijdens je zwangerschap, en later je bevalling, kunt verwachten, de lichamelijke veranderingen, leefstijl, testen en afspraken voor de gebruikelijke controles en echo’s. Veel CAPs bieden ook prenatale cursussen aan, zoals bevallingsvoorbereiding of borstvoedingsworkshops. Zo kun je ook andere aanstaande ouders ontmoeten. Let wel: deze bijeenkomsten zijn meestal in het Spaans of Catalaans. Als je graag in het Engels wilt communiceren, raad ik je aan op zoek te gaan naar groepen buiten het publieke systeem. Die zijn er namelijk ook.
Toen ik zelf zwanger was, heb ik bewust gekozen voor het publieke systeem. Mijn CAP was destijds in Poble-sec en hier werkte een bekende Barcelonese verloskundige. Zij organiseerde ook speciale pre-parto bijeenkomsten en post-parto sessies waarbij ik veel vrouwen uit de buurt leerde kennen. Hier deelden vrouwen die net waren bevallen hun verhalen met hoogzwangeren, deden we oefeningen en was er ruimte voor het delen van ervaringen en emoties. Partners waren daarbij altijd welkom en kwamen ook bijna altijd allemaal mee!
Voor echo’s moet je meestal naar het ziekenhuis. Het is gebruikelijk binnen het publieke stelsel om een echo te laten maken met 12 weken, 20 weken en in het derde trimester (tussen de 32 en 36 weken). Vrouwen boven de 40 krijgen meestal meer echo’s. Ook als er zich complicaties voordoen tijdens de zwangerschap, worden er meerdere echo’s gemaakt.
Private gezondheidszorg
Kies je voor de private sector, dan heb je een particuliere zorgverzekering nodig. De meeste verzekeraars vergoeden zwangerschapskosten vanaf 6 tot 12 maanden na het afsluiten van een verzekering. Je kunt dus niet een verzekering afsluiten als je al zwanger bent en direct aanspraak maken op private zorg.
Binnen de private zorg wordt je zwangerschap meestal begeleid door een gynaecoloog. Je hebt over het algemeen vaker controles – vaak maandelijks – en meer echo’s dan bij het publieke zorgsysteem. Pas aan het einde van de zwangerschap kom je in contact met een verloskundige. Het aanbod van prenatale cursussen verschilt per kliniek.
Ingeschreven in Nederland en Nederlandse zorgverzekeraar
Als jij om welke reden dan ook bent ingeschreven bij een Nederlandse zorgverzekeraar, moet je als je zwanger bent in eerste instantie contact opnemen met die zorgverzekeraar. Zij zullen je dan laten weten bij welke klinieken je kunt aankloppen voor begeleiding tijdens je zwangerschap en om daarna te bevallen. In de meeste gevallen kom je terecht in het private stelsel.
Enkele culturele verschillen tussen zwanger zijn in Nederland en Spanje
Het is in Spanje heel normaal om het geslacht te willen weten en met iedereen te delen. Wil je niet weten wat het geslacht van je ongeboren kindje is, vraag dan expliciet of ze dit niet willen vermelden, want anders zullen ze dat ongevraagd eigenlijk in bijna alle gevallen wel gewoon doen. Het is trouwens ook heel normaal om zodra je een beslissing hebt genomen over de naam, dit ook direct met iedereen te delen.
Iets anders wat heel gewoon is in Spanje, is het aanraken van je buik. Zodra je zwanger bent, is je buik ineens publiek eigendom en vinden met name andere vrouwen in je omgeving (inclusief de buurvrouw, de supermarktmedewerkster of iemand die je toevallig aanspreekt op straat) het heel normaal om je buik aan te raken.
Mijn ervaring is ook dat mensen je vaak meteen als patiënt zien als je zwanger bent. ‘Zou je wel gaan fietsen’, werd mij regelmatig gevraagd. Ik heb natuurlijk geen persoonlijke ervaring met zwanger zijn in Nederland, maar ik vermoed dat mensen over het algemeen wat minder overbezorgd zijn.
Bevallen in Barcelona
Barcelona biedt verschillende mogelijkheden voor de bevalling: van grote openbare ziekenhuizen tot kleinschalige privéklinieken. Welke optie het beste bij je past, hangt ook weer af van jouw wensen en voorkeuren.
Het grootste verschil met Nederland als het gaat om bevallen is het feit dat dit in het ziekenhuis in Spanje helemaal gratis is en zelfs gebruikelijk. Minder gebruikelijk is een thuisbevalling. Voor een thuisbevalling betaal je doorgaans een behoorlijk bedrag.
Bevallen via publieke zorg
Publieke ziekenhuizen leggen over het algemeen de nadruk op natuurlijke bevallingen, zeker bij laagrisicozwangerschappen. Over het algemeen zal je verloskundige je doorverwijzen naar een ziekenhuis, afhankelijk van het stadsdeel (distrito) waar je woont. Heb je je controles via het CAP gedaan, dan word je daar automatisch aangemeld. Wil je liever elders bevallen, dan is een verwijzing nodig. Ik weet uit ervaring dat het relatief makkelijk is om zo’n verwijzing te krijgen.
Een populair ziekenhuis om te bevallen is het Sant Joan de Déu, dit ziekenhuis staat erom bekend veel respect te hebben voor de wens om op natuurlijke wijze te bevallen. Andere ziekenhuizen waar bevallingen worden gedaan zijn La Maternitat, het Hospital del Mar en het Hospital de Sant Pau.
Iets om rekening mee te houden is dat de verloskundige die je gezien hebt bij je controles bij je CAP, niet in het ziekenhuis werkt en dus ook niet degene is die jouw bevalling zal begeleiden.
Let op: in publieke ziekenhuizen is het gebruikelijk om na de bevalling een kamer te delen. Ik ben zelf bevallen in La Maternitat en daar kon ik tegen betaling een eenpersoonskamer krijgen, maar dit kan alleen als die beschikbaar zijn op het moment dat je wordt toegelaten. Informeer van tevoren naar de procedure. Wij moesten bij de intake bijvoorbeeld aangeven dat we een privékamer wilden.
Bevallen via private zorg
Private klinieken bieden vaak meer comfort, zoals privékamers en extra faciliteiten, maar er is ook een hogere kans op medische interventies. Het gebruik van een ruggenprik komt vaker voor bij bevallingen in privéklinieken en nog altijd ligt het aantal keizersnedes hoger in de private sector. Je bevalling wordt meestal begeleid door het team dat je zwangerschap heeft gevolgd. Heb je je controles elders gehad, dan zorgt je arts of verloskundige dat je dossier wordt doorgestuurd.
Thuisbevalling
Thuisbevallingen zijn legaal in Spanje, maar worden niet vergoed via de publieke zorg. Wil je toch thuis bevallen, dan moet je zelf een verloskundige inhuren. Deze begeleidt je voor, tijdens en na de bevalling. In Barcelona zijn daar verschillende mogelijkheden voor, maar je betaalt hier wel voor. Reken op een bedrag van tussen de twee- en drieduizend euro. In sommige gevallen vergoedt een zorgverzekeraar een deel van de kosten, maar meestal niet.
Er zijn diverse voorwaarden om thuis te mogen bevallen. In de eerste plaats moet er sprake zijn van een laagrisicozwangerschap. Daarnaast is het belangrijk dat je in de buurt van een ziekenhuis woont en makkelijk vervoerd kan worden, mochten er tijdens de bevalling toch complicaties optreden.
Doula
Het is tegenwoordig steeds populairder in Barcelona om een doula in de arm te nemen. Dat is een soort persoonlijke bevallingscoach, die niet is opgeleid tot verloskundige, maar wel ervaring heeft en de aanstaande moeder ondersteunt in de aanloop naar, het proces tijdens en de periode na de bevalling. In Barcelona zijn ook veel doula’s te vinden die in het Engels kunnen begeleiden.
Na de bevalling
Het allergrootste verschil met Nederland in de kraamperiode is dat er geen kraamhulp is. Na de bevalling verblijf je doorgaans 1 tot 3 dagen in het ziekenhuis. Daarna is er weinig tot geen nazorg thuis. Het is in Spanje veel gebruikelijker dat (schoon)moeder langskomt om de eerste dagen of weken te helpen.
In Barcelona bieden ziekenhuizen vaak ook de mogelijkheid voor een snelle ‘alta’, een ‘alta precoz’, oftewel een versneld ontslag uit het ziekenhuis, bijvoorbeeld om snel weer thuis te zijn bij eventuele zusje(s) en/of broertje(s). In de praktijk kun je vanaf 24 uur na je bevalling ontslagen worden uit het ziekenhuis, mits alles goed gaat met jou en de baby.
Niks geen maxicosi, in Barcelona kun je als je geen auto bezit, na ontslag uit het ziekenhuis, gewoon met je baby in een draagzak of in je armen de taxi in.
De verloskundige komt niet langs voor controles. Je zult zelf voor je controles naar het ziekenhuis of de kinderarts moeten. Meestal krijgt je baby de hielprik nog in het ziekenhuis en is de eerste medische controle nadat je met je pasgeborene uit het ziekenhuis bent ontslagen op dag 7.
Na de geboorte moet je baby worden ingeschreven bij de gemeente. Indien beide ouders of een van beide ouders de Spaanse nationaliteit heeft, kan dat in sommige gevallen direct in het ziekenhuis bij een speciaal kantoor hiervoor. Anders krijg je van het ziekenhuis de juiste papieren mee en moet je om je baby in te schrijven bij de gemeente in Barcelona bij het Registro Civil (Burgerregister) zijn aan het Plaça Duc de Medinacelli in de gotische buurt. Dit moet binnen 5 werkdagen nadat je baby is geboren. Als moeder ga je samen met je baby gewoon mee om je kind in te schrijven, ook als je een partner hebt die de baby wettelijk erkent.
Ook zul je de eerste nationaliteit van je baby moeten regelen, in het geval dat niet de Spaanse nationaliteit is. Dit kan met het uitreksel uit het geboorteregister.
Daarna is het nog taak om je kind aan te melden bij de Seguridad Social.
Tot slot zul je voor de baby een DNI kunnen aanvragen (indien de baby de Spaanse nationaliteit heeft) of een NIE (indien de baby niet de Spaanse nationaliteit heeft).
Welke nationaliteit krijgt mijn kind?
Je baby is bij geboorte in Spanje niet automatisch Spaans, alleen indien een van beide of beide ouders de Spaanse nationaliteit hebben. Je erft dus de nationaliteit van je ouders. Het meest logische als een van beiden wel Spaans is, is om de baby in eerste instantie de Spaanse nationaliteit mee te geven. Daarna kun je opteren om de Nederlandse nationaliteit aan te vragen voor je kind.
Komen jij en je partner, of jij als je het alleen doet, allebei niet uit Spanje? Dan kies je de nationaliteit van een van beiden en krijgt je kind dus (later) een NIE net als jij.
Hoe zit het dan met de achternaam?
Ook als je kind de Nederlandse nationaliteit als eerste nationaliteit krijgt, is het mogelijk om je kind beide achternamen van beide ouders mee te geven in de gewenste volgorde. Nederland erkent dit namelijk. Je kunt er ook voor kiezen om maar één achternaam mee te geven, zoals in Nederland zelf gebruikelijk is.